Συχνά προκύπτει τό ερώτημα. Τί είναι αυτό πού χαρακτηρίζει έναν ηγέτη, πώς αναγνωρίζεται καί ποιά είναι τά στοιχεία εκείνα τά οποία τόν αναδεικνύουν;
Έν αντιθέσει μέ τούς ηγέτες τού παρελθόντος οί οποίοι κατελάμβαναν τήν εξουσία κληρονομικώ δικαίω καί ελέω θεού οί σημερινοί ηγέτες καταλαμβάνουν τίς θέσεις εξουσίας μέ τήν έγκριση τών λαών μέν, αλλά δέν επιλέγονται από αυτούς. Αυτό είναι δουλειά άλλων καί κυρίως μίας ελίτ κομματικών παραγόντων, αλλά δέν θά πρέπει νά παραβλέπεται καί ή δυνατότης καί άλλων ισχυρών κοινωνικών ομάδων πού θά μπορούσαν νά επηρεάσουν πρός τήν κατεύθυνση αυτήν, όπως τών ΜΜΕ, τού κεφαλαίου ή καί τής θρησκείας ακόμη.
Ή επιλογή τών ηγετών στίς δημοκρατίες δυτικού τύπου γίνεται μέ βάση ορισμένα κριτήρια, σημαντικό ρόλο παίζουν ασφαλώς οί οικογενειακές καταβολές καί τό βαρύγδουπο όνομα, αλλά παραλλήλως πρέπει νά έχουν πείσει ότι θά ανταποκριθούν επιτυχώς στό έργο τό οποίο τούς ανετέθη. Αυτού τού είδους όμως ή επιλογή εγκυμονεί κινδύνους ενώ δημιουργεί δεσμεύσεις καί περιορισμούς στόν ηγέτη, αδυνατώντας νά διατηρήσει τίς ισορροπίες οί οποίες επιβάλλονται μεταξύ τών διαφόρων κοινωνικών ομάδων. Έτσι καί μήν έχοντας πολλοί έκ τών ηγετών τής σήμερον τήν δυνατότητα, ίσως καί από έλλειψη επιθυμίας νά επέμβουν καθοριστικά, οδηγούμεθα σέ Βυζαντινισμούς μέ πολλά έκ τών προβλημάτων νά χρονίζουν.
Οί σημερινοί ηγέτες δέν έχουν σχέση μέ τούς ηγέτες άλλων εποχών, τουλάχιστον στίς δυτικές κοινωνίες, εποχές κατά τίς οποίες οί ηγέτες είχαν τήν ευχέρεια νά παίρνουν αποφάσεις καί νά τίς υλοποιούν άμεσα, νά παρακάμψουν δηλαδή οσάκις εχρειάζετο τά εμπόδια καί νά πάρουν πρωτοβουλίες προκειμένου νά επιλυθούν αποτελεσματικώς τά όποια προβλήματα. Οί αποφάσεις σήμερα θά παρθούν αφού περάσουν πρώτα από τό κόσκινο τού κομματικού καί γιατί όχι καί τού προσωπικού συμφέροντος, νά μήν ενοχληθούν βεβαίως ισχυρές κοινωνικές ομάδες καί ασφαλώς νά ικανοποιηθούν τά πλήθη από τίς εξαγγελίες, όχι όμως καί από τά αποτελέσματα. Έτσι οί υποσχέσεις πρός τήν λαϊκή βάση σπανίως υλοποιούνται.
Ή ισχύς τών δημοκρατικών κοινωνιών έχει αφαιρέσει όλα ή μέρος από τά προνόμια τών ανωτάτων αρχόντων ή παρουσία πολλών έξ αυτών είναι πλέον συμβολική. Βασιλείς καί πρόεδροι απλώς εμφανίζονται σέ τελετές κάνοντας προπόσεις καί πίνοντας είς υγείαν όλων. Υπάρχουν μόνον γιά νά καλύψουν τό κενό τής κορυφής τής εξουσιαστικής πυραμίδος, γιά νά δέχονται επισήμους, καθώς επίσης καί γιά νά τιμήσουν διάφορα πρόσωπα τά οποία έχουν επιδείξει επιτυχίες στόν τομέα στόν οποίο δραστηριοποιούνται.
Οί λαοί στίς σημερινές δημοκρατικές κοινωνίες κυβερνώνται από ομάδες καί όχι από πρόσωπα. Οί πρόεδροι τών εκάστοτε κυβερνήσεων απλώς ηγούνται τών ομάδων αυτών, γιατί φαίνεται ότι οί σημερινές εξουσίες δέν ανέχονται ανώτερη αρχή, ίσως γιατί δέν ανέχονται τήν επίβλεψη κανενός. Έναντι τών πρωτοβουλιών τού ενός προτιμώνται οί συλλογικές αποφάσεις, πάντα στό πνεύμα τής συνυπευθυνότητος, ώστε ουδείς νά επωμίζεται αποκλειστικώς τήν ευθύνη τών όποιων αποφάσεων, μέ αποτέλεσμα νά ευνοούνται συχνά πράξεις οί οποίες θά μπορούσαν νά είναι πέραν τών καθιερωμένων.
Έν τέλει, οί σημερινοί ηγέτες είναι ουσιαστικά απλοί κρατικοί λειτουργοί, διατηρώντας απλώς τήν πρωτοκαθεδρία καί οί οποίοι δίνουν ανελλιπώς εξετάσεις ώστε νά μήν παρεκκλίνουν από τήν γραμμή καί τούς στόχους τούς οποίους εκλήθησαν νά υπηρετήσουν.
Κώστας Σκιαδάς