Επειδή συχνά αναφέρεται ή φράσις "ουδείς ασφαλέστερος εχθρός από τόν ευεργετηθέντα" άς γίνει μία αναφορά επάνω στό συγκεκριμένο ζήτημα. Άς ξεκινήσουμε μέ τήν εξής ερώτηση. Ποιοί είναι οί ευεργετηθέντες, γιά ποιόν λόγο ευεργετήθηκαν καί ποιοί οί ευεργέτες; Οί άνθρωποι οί οποίοι έχουν χρεία βοηθείας είναι ένα ελάχιστο ποσοστό καί μάλιστα μίας συγκεκριμένης κατηγορίας καί νοοτροπίας. Προσκολλώνται σέ οποιουσδήποτε τούς φανούν χρήσιμοι, φίλους, γνωστούς, συγγενείς, αλλά κυρίως δίπλα σέ επώνυμους, σέ διάσημους, σέ πολιτικούς, σέ οικονομικά ισχυρούς κτλ, καί μέσω αυτής τής τακτικής επωφελούνται, θές γιατί έχουν ανάγκη, θές γιατί είναι χαρακτήρες παρασιτικοί καί επιβιώνουν κατ'αυτόν τόν τρόπο. Όταν έρθουν τά δύσκολα γιά αυτούς πού προανέφερα, πολλοί από εκείνους πού επωφελήθηκαν εξαφανίζονται καί φυσικά δέν έχουν καμία διάθεση νά απασχοληθούν πλέον μαζί τους. Βρίσκουν άλλους ευεργέτες γιά νά προσκολληθούν. Αυτή ή συμπεριφορά είναι αδιανόητη γιά τήν πλειοψηφία όχι όμως καί γιά τούς επαγγελματίες τού είδους. Εδώ όμως θά πρέπει νά λεχθεί καί τό εξής. Ό ευεργετηθείς τό πιθανότερο νά μήν υπήρξε ποτέ φίλος, απλώς επωφελήθηκε από τά αλτρουϊστικά αισθήματα κάποιου καί αυτό ήταν όλο. Αυτά είναι τά βασικά, τά οποία είναι υποχρεωμένος νά τά γνωρίζει ό κάθε επίδοξος ευεργέτης, προκειμένου νά μήν απορεί γιά τήν μετέπειτα συμπεριφορά ορισμένων από τούς "φίλους" του. Κάποιος βέβαια θά μπορούσε νά ισχυρισθεί ότι, εάν ό ρόλος τών ευεργετών είναι νά κάνουν καλές πράξεις, πρός τί οί μετέπειτα διαμαρτυρίες; Εδώ όμως δέν εξετάζεται τί είναι σωστό καί πώς ακριβώς θά έπρεπε νά συμπεριφέρονται οί άνθρωποι, αλλά γίνεται μία προσπάθεια γιά νά ερμηνευθεί ή συμπεριφορά πολλών από αυτούς πού ευεργετήθηκαν, αλλά καί τών ευεργετών.
Ό ευεργέτης ικανοποιεί μία έντονη ψυχική ανάγκη καί αισθάνεται απέραντη ικανοποίηση γιά τήν πράξη του. Μία πράξη ή οποία προέρχεται αποκλειστικά καί μόνον από τόν ανθρωπισμό του καί δέν επιζητεί ανταπόδοση. Ή χαρά πού παίρνει από τήν πράξη του είναι καί ή ανταμοιβή του. Αισθάνεται όμως μεγάλη απογοήτευση καί πληγώνεται βαθύτατα όταν αντιμετωπίζεται μερικές φορές ακόμα καί εχθρικά από τόν ευεργετηθέντα. Είναι όμως φορές πού τόν δικαιολογεί γιά τήν αχάριστη συμπεριφορά του, θεωρώντας ότι πρόκειται γιά μία ιδιάζουσα περίπτωση ανθρώπου μή ολοκληρωμένου ψυχικά καί πνευματικά. Αλλά καί στό ζήτημα τής αγάπης, μήπως δέν υπήρξαν στιγμές όπου ή λατρεία, οί θυσίες καί τά όνειρα δέν επληρώθηκαν μέ αχαριστία καί αγνωμοσύνη; Ίσως επειδή κάποιος έκ τών δύο δέν άντεξε τό βαρύ φορτίο τής ευθύνης καί τών υποχρεώσεων πού αναλογεί μεταξύ τών δύο συντρόφων.
Ποία όμως ή τιμωρία γιά τούς αχάριστους καί τούς αγνώμονες; Γιά όλους αυτούς πού πιστεύουν ότι δέν έχουν καμία υποχρέωση γιά αυτά πού εισέπραξαν καί τά οποία δέν είναι αναγκαστικώς οφέλη οικονομικά, αλλά μπορεί νά προέρχονται καί από άλλου είδους προσφορές, όπως είναι ακόμα καί ή ψυχική συμπαράστασις, σέ στιγμές πού κάποιος τήν έχει απόλυτη ανάγκη. Σέ αυτές τίς περιπτώσεις ή θεία δίκη θά επιλέξει τήν τιμωρία, αλλά ίσως καί μόνον ή ντροπή πού θά νοιώσουν γιά τόν εαυτόν τους, όταν σέ κάποιο λογικό ξέσπασμα αναλογισθούν τίς ευθύνες τους καί παραδεχθούν τήν ενοχή τους.
Καταλήγουμε στό συμπέρασμα ότι μία γενικευμένη αρνητική άποψις πού νά συμπεριλαμβάνει όλους όσους κατά καιρούς έτυχαν ευεργεσιών δέν είναι σωστή. Υπάρχουν πολλοί αυτοί οί οποίοι αισθάνονται αιώνια ευγνωμοσύνη, γιά εκείνους πού σέ κάποιες δύσκολες στιγμές τούς προσέφεραν τήν όποια βοήθεια.
Κώστας Σκιαδάς