Όταν λέμε μόδα συνήθως εννοούμε οτιδήποτε έχει σχέση μέ τήν αμφίεση καί τόν καλλωπισμό. Είναι αυτός ό τομέας ό οποίος ενδιαφέρει καί απασχολεί ώς επί τό πλείστον τό γυναικείο φύλο, άν καί τούς υπόλοιπους δέν τούς αφήνει εντελώς αδιάφορους.
Στό παρελθόν όπου τά γεωγραφικά εμπόδια περιόριζαν τήν επικοινωνία ό κάθε τόπος δημιουργούσε καί ξεχωριστό είδος αμφιέσεως καί ήταν αυτό πού εχαρακτήριζε τίς διάφορες εθνικές καί κοινωνικές ομάδες. Ήταν αποτέλεσμα τών κλιματικών συνθηκών πού επικρατούσαν σέ κάθε περιοχή, αλλά καί τού είδους τού υλικού πού είχαν στήν διάθεσή τους, φυτικές ή ζωϊκές ίνες, δέρματα καί κτλ. Ή μόδα σέ αυτές τίς περιπτώσεις ήταν αποτέλεσμα προσωπικού γούστου αφού αυτοί οί ίδιοι ήταν οί εμπνευστές καί δημιουργοί της, ικανοποιώντας παράλληλα τίς επιθυμίες καί τίς ανάγκες τής κοινωνίας τους. Ή μόδα αυτή παρέμενε αναλλοίωτη συχνά γιά αιώνες. Έτσι ή αμφίεσις καί μόνον έδινε σέ κάποιον τήν δυνατότητα νά διαγνώσει τήν καταγωγή, ακόμα καί τήν κοινωνική προέλευση τού καθενός.
Σέ αντίθεση μέ ότι συνέβαινε εκείνες τίς εποχές ή μόδα σήμερα δέν περιορίζεται από σύνορα, έτσι ή αμφίεσις όπου εχαρακτήριζε τίς διάφορες ομάδες έπαψε νά υφίσταται καί αυτό οφείλεται σέ πολλούς παράγοντες. Ή βιομηχανική ανάπτυξις, ή ευκολία στίς μετακινήσεις, τά έντυπα καί τά τηλεοπτικά μέσα, δίνουν τήν δυνατότητα σέ όλους νά ενημερωθούν γιά τίς εξελίξεις πού συντελούνται στήν μόδα παγκοσμίως, από πρώτο μάλιστα χέρι. Θά πρέπει εδώ νά προστεθεί καί ή μεταπολεμική αλματώδης οικονομική ανάπτυξις πού βελτίωσε σημαντικά τήν αγοραστική δύναμη τών πολιτών. Όλα αυτά, σέ συνδυασμό μέ τήν τάση τών ανθρώπων νά μιμούνται καί νά αντιγράφουν αλλήλους, συνετέλεσαν καθοριστικά στήν εξάπλωση καί διάδοσή της.
Σήμερα ή μόδα έχει βιομηχανοποιηθεί καί έχει καταστεί από τούς επικερδέστερους τομείς τής παραγωγής καί είναι αυτή ή βιομηχανία πλέον πού καθορίζει τί θά προβληθεί ώς μοντέρνο.
Έτσι τά φουστάνια ανεβοκατεβαίνουν, τά χρώματα εναλλάσσονται, οί γόβες γίνονται μπότες καί τά πέδιλα αρβύλες καί άντε πάλι απ'τήν αρχή μέχρι πλήρους εξοντώσεως, κυρίως οικονομικής.
Έχει όμως καί τό εξής πλεονέκτημα. Δέν αφήνει πλέον καμία κυρία νά κουρασθεί από τήν μονοτονία καί νά πλήξει. Ή μεγάλη παραγωγή τής δίνει απεριόριστες δυνατότητες εναλλαγών, νά πειραματισθεί καί νά πρωτοτυπήσει κατά τό δοκούν. Ή σημερινή μόδα δέν επιβάλλει τήν ομοιομορφία όπως τίς παλαιότερες εποχές καί αυτό συγκαταλέγεται στά θετικά. Ποτέ στήν ιστορία της ή γυναίκα δέν είχε τόσες ενδυματολογικές επιλογές καί μέ τό πλεονέκτημα ώστε καί τήν μόδα νά ακολουθεί αλλά καί νά μήν είναι τού συρμού. Δέν θά μπορούσε όμως νά συμπεριληφθεί σέ αυτές πού ακολουθούν τήν μόδα πιστά, εκείνη τής οποίας ή γκαρνταρόμπα δέν περιέχει μερικές εκατοντάδες μοντελάκια καί αρκετές δεκάδες ζεύγη υποδημάτων, τουλάχιστον αυτή πού θέλει νά πιστεύει ότι δέν πρέπει νά υστερεί σέ αυτόν τόν τομέα. Αλλά εδώ ερχόμαστε σέ μία άλλη κατηγορία καί δέν είναι πάρα πολλές αυτές πού έχουν αυτήν τήν δυνατότητα.
Όσο γιά τήν αποκαλυπτική μόδα τών τελευταίων ετών δέν φαίνεται νά βοηθά ιδιαίτερα καί σάν τελικό συμπέρασμα θά λέγαμε ότι τά αποτελέσματα είναι μάλλον πενιχρά. Συνήθως τό ενδιαφέρον εξαντλείται στήν οπτική καταγραφή καί έτερον ουδέν. Μήπως οί ενδιαφερόμενες θά έπρεπε νά εκμοντερνίσουν αναλόγως καί τήν συμπεριφορά τους ώστε νά υπάρξει προσαρμογή μέ τήν νέα εποχή; Οπωσδήποτε μία προσπάθεια δέν θά έβλαπτε.
Ή μόδα όμως δέν επικρατεί μόνον στόν ενδυματολογικό τομέα αλλά καί σέ άλλους τομείς όπως είναι τά κατά καιρούς επαγγελματικά ενδιαφέροντα. Άν θεωρήσουμε ότι ή τάσις πρός μία συγκεκριμένη κατεύθυνση μπορεί νά αποτελέσει μόδα, τότε δικαίως θά πρέπει νά παραδεχθούμε ότι κατά εποχές ορισμένα επαγγέλματα είναι τής μόδας, όπως ή τάσις τών περισσοτέρων στίς ημέρες μας γιά ένταξη στήν τάξη τών εργαζομένων. Αυτές οί μόδες έχουν σάν προέλευση τίς κοινωνικές καί οικονομικές ανακατατάξεις οί οποίες συντελούνται κατά περιόδους καί ασφαλώς στίς πολιτικές πού ακολουθούνται.
Αλλά οί μόδες δέν διαρκούν πολύ, καί θά ήταν ευχής έργον εάν μπορούσε νά προβλέψει κανείς πιά θά είναι ή επόμενη τάσις στόν επαγγελματικό τομέα, προκειμένου νά προετοιμασθεί καταλλήλως.
Κώστας Σκιαδάς